Ters ışık kavramını kısaca açıklamak gerekirse, ışığın fotoğrafın konusu/nesnesi arkasından objektifimize doğru gelmesi durumuna ters ışık denir. Bu durumda konunun bize bakan kısımları karanlıkta kalacağı için üzerinde gölgeler oluşur ve ayrıntıları kaybolur. Bu şekilde çekim yaparken pozlama ölçümünü spot ölçüm dediğimiz şekilde doğrudan konu üzerinden yapmamız gerekebilir, ancak bu şekilde yapılan pozlama sonucunda arkadan gelen ışık patlayabilir, bu da fotoğrafımızda istenmeyen görüntülere neden olabilir. Bunu çözmek istediğimizde konuyu aydınlatmak için, reflektör/yansıtıcı veya dolgu flaş kullanabiliriz. Bu şekilde fotoğrafımızda, ters ışığa rağmen istediğimiz sonucu elde edebiliriz.
Ters ışığın bize sağladığı en güzel sonuçlardan birisi de silüet/gölge fotoğraf elde edebiliyor olmamızdır. Ayrıca yine doğadaki çiçek, saydam yapraklar, ağaç dalları arasından gelen ters ışık sayesinde farklı ve güzel sonuçlar elde edebiliriz.
Bulutsuz bir gökyüzü ve güneş ışığının çok parlak olduğu zamanlar ters ışık için çok uygun olabilir. Özellikle iç mekanlarda pencereden düşen ışık sayesinde iç ve dış mekan arasındaki farklar da güzel sonuçlar çıkartabilmenizi sağlar. Ters ışıkta dikkat edilmesi gereken durumlardan birisi de sert ve parlak (özellikle gün ortası saatlerindeki) ışığın doğrudan objektife girmesidir. Bu durumda istenmeyen patlamalar (bazen bu patlamalar güzel görünebilir, ancak yine de istenmeyen bir durumdur) ve iç yansımalar oluşabilir. Biraz olsun engelleyebilmek için parasoley/güneşlik kullanmak gerekir, ancak parasoley doğrudan karşıdan gelen ışığın objektife girmesini engellemez. Böyle durumlarda çekim açısı değiştirilerek ya ışık kaynağı tamamen kare dışında bırakılır ya da konunun ardına gizlenmesi sağlanır.
Silüet/gölge fotoğraflarını çekebilmemiz için ışık doğrudan konunun arkasından gelmelidir ve mümkünse orada kalmalıdır. Bu durumda pozlama ölçümünü doğrudan ışık kaynağından yaparak çekim yapmalıyız. Işık kaynağından yapacağımız pozlama ölçümü yukarıda da söz ettiğimiz gibi konumuz üzerindeki gölgelerin artmasını ve neredeyse tamamının kararmasını sağlar. Yani pozlama ölçümünü ışıklı bölgeden alıp kilitleyecek ve sonra istediğimiz yerde netleme yaparak fotoğrafı çekeceğiz. Bu sayede konunun dış çeperi belirgin olur ve tam anlamıyla bir gölge gibi görünmesi sağlanır. Bu durumlarda dikkat etmemiz gereken şeylerden birisi de gölgelerin üst üste binmesini engellemek olacaktır.
Teleobjektiflerin görüntüyü olduğundan büyük gösterme becerileri sayesinde (örneğin 100mm ve üzerindekiler) ufuk çizgisine yakın bir güneş üzerinden alınan pozlama ölçümüyle, Güneş koyu turuncu veya kırmızıya yakın bir renkte görünür. Bununla birlikte karenin güneş yuvarlağı dışında kalan her yerinde doğal bir kararma olur ve bu da gölge olarak görünmesi istenen konunun çeperlerinin de tamamen veya kısmen karartılmasına neden olur ve istediğimiz gölge fotoğrafının çekilmesini engeller. Bu durumu engellemek için ise teleobjektifle yapılan çekimlerde ölçüm, doğrudan ışık kaynağı yerine, hemen yanından yapılmalı ve ışık kaynağının bakaçta görünmesi engellenir.
Ters ışıkla çalışırken elde edebileceğimiz diğer şeyler de konuya ait uzun ve belirgin gölgeler olacaktır. Bu gölgeler sayesinde fotoğrafınızdaki kompozisyonları zenginleştirebilir, farklı etkiler oluşmasını sağlayabilirsiniz.
Gün batımı gibi kızıl rengin hakim olduğu durumlarda makinenizde varsa renk ayarını sunset/günbatımı kipine getirebilirsiniz veya Kelvin ayarlarından kırmızı tonu hakim kılacak bir değer seçebilirsiniz. Kızıl renk dışındaki diğer renklerin bizim için önemi olmadığından pozlama dengesini/telafisini -2 gibi bir ayara getirip konunun neredeyse siyah çıkmasını sağlayabiliriz veya pozometre 1/125 ve f/5.6 değerlerini gösteriyorsa, bunun yerine f/8, f/11 ve 1/125 değerleri ayarlayarak da çekim yapılabiliriz. Bu şekilde Kızıl-Siyah ağırlıklı bir gölge fotoğrafı çekebiliriz.
Gün batımında bir deniz manzarası çekerken pozlama nereye yapılmalı?
Sanırım bir çoğumuzun en çok yanıldığı veya yanıt aradığı soru bu. Gün batımında batan güneşi ölçüm dışı bırakarak sadece deniz üzerinden pozlama yaptığımızda renkler doygunluğunu, etkisini yitirir ve istediğimiz derinlikte bir fotoğraf olmaz. Eğer pozlama doğrudan güneş üzerinden ölçülürse yukarıda gölge fotoğraflarında anlattığımız gibi güneş dışında her yer oldukça karanlık çıkacak ve gerçek bir gün batımı fotoğrafı elde edememiş olacağız. Gün batımında pozlama alırken güneş de ölçüm içerisine katılırsa (doğrudan güneşten ölçüm yerine karenin içerisinde güneş dahilken pozlama ölçümü yapılırsa), makine daha doğru değerlerle ölçüm yapacak ve elde ettiğimiz bu değerler sonucunda bize gerçek bir gün batımı ve deniz karesi sunacaktır.
Gerek ters ışıkla gölge fotoğrafı, gerekse gün batımı/doğumu çekimlerinde iso değerini en düşük değere sabitlemekte fayda vardır, özellikle bazı otomatik çekim kiplerinde makineniz pozlama dengesini ayarlayabilmek için iso değerini yükseltirse hiçbir zaman istediğiniz gölge fotoğrafını çekemeyebilirsiniz. Elbette her zaman olduğu gibi keskin ve olabildiğince net bir fotoğraf için en önemli katkılardan birisi de tripod/üçayak kullanımıdır. Buna ilave olarak netliği garantileyebilmek adına self timer/zamanlı çekimi veya uzaktan kumandayla çekimi kullanmanızı öneririz.
Işığınız sizin olsun,
Böyle duyurdu Berduş.
